زیان خاموش در پتروشیمی ارومیه/تعطیلی واحد ۴ هزار تنی ملامین و حلقه گمشده یکپارچگی اوره
واحد کریستال ملامین ۴۰۰۰ تنی پتروشیمی ارومیه مدار تولید خارج شده است.
ملامین محصولی با ارزش افزوده بالاتر از اوره است، اما زمانی سودآور میشود که در کنار واحدهای آمونیاک و اوره و بهصورت یکپارچه طراحی شود.
در فرآیند تبدیل اوره به ملامین، حجم قابل توجهی از مواد و جریان بازگشتی همچون آمونیاک و دیاکسیدکربن آزاد میشود که در مجتمعهای یکپارچه مجدداً به چرخه تولید اوره بازمیگردد و هزینه خوراک را کاهش میدهد.
در ارومیه اما این همافزایی عملاً وجود ندارد و واحد ملامین ناچار است خوراک اوره را با نرخ بازار تأمین کند، بدون آنکه امکان بهرهبرداری اقتصادی از جریانهای بازگشتی را داشته باشد. این پتزوشیمی مجبور است که جریان بازگشتی خود را دفن نماید.
ظرفیت ۴۰۰۰ تن در سال نیز مزید بر علت شده است. در حالی که واحدهای اقتصادی ملامین در جهان با ظرفیتهای چند ده هزار تنی فعالیت میکنند، مقیاس کوچک این واحد باعث شده هزینه ثابت سرشکنشده بر هر تن محصول بالا برود و با کوچکترین نوسان قیمت اوره یا افت نرخ ملامین، حاشیه سود منفی شود.
برآوردهای غیررسمی نشان میدهد در شرایطی که قیمت اوره در سطوح صادراتی قرار دارد، بهای تمامشده هر تن ملامین تولیدی این واحد میتواند از نرخ فروش پیشی بگیرد؛ به بیان ساده، هر روز تولید به معنای تعمیق زیان عملیاتی است. نتیجه روشن است توقف تولید بهجای ادامه زیان.
سؤال کلیدی اینجاست چرا واحد ملامین بدون تکمیل زنجیره اوره و آمونیاک یا بدون تضمین تأمین خوراک رقابتی به مدار آمده است. آیا از ابتدا طراحی اقتصادی آن مبتنی بر یکپارچگی بوده که هرگز محقق نشد، یا اساساً مقیاس پروژه متناسب با منطق بازار جهانی تعریف نشده است.
اکنون مدیریت مجموعه باید به صورت شفاف اعلام کند این خروج از مدار موقتی است یا تصمیمی راهبردی برای توقف بلندمدت؟ همچنین لازم است میزان زیان انباشته، هزینه فرصت توقف تولید و برنامه اصلاح ساختار یا ادغام با زنجیره بالادستی به اطلاع افکار عمومی و سهامداران برسد.